Kişilik örüntüleri ve kişilik bozuklukları

Bir özellik ile bozukluk aynı şey değildir

İnsanların düşünme, hissetme ve ilişki kurma biçimleri farklılık gösterir. Belirli bir özelliğe sahip olmak, kişilik bozukluğu olduğu anlamına gelmez. Uzun süren, farklı alanlarda görülen ve belirgin zorlanma yaratan örüntüler kapsamlı bir klinik değerlendirmeyle ele alınmalıdır.

Sosyal medyadaki kısa listeler kendinize veya bir yakınınıza tanı koymak için yeterli değildir. “Narsist”, “borderline” gibi sözcükleri tartışmalarda etiket olarak kullanmak kişinin yaşadığı güçlüğü anlamayı zorlaştırabilir. Görüşmede etiketlerden çok somut deneyimler önem taşır.

Hangi güçlükler konuşulabilir?

• Yakın ilişkilerde tekrar eden yoğun çatışma veya kopuşlar.
• Kendilik algısında, duyguları düzenlemede ya da güven ilişkilerinde zorlanma.
• Eleştiri, terk edilme veya yakınlık karşısında güçlü tepkiler.
• Aynı baş etme biçiminin farklı ortamlarda sorun yaratması.

Değerlendirme neden zamana ihtiyaç duyabilir?

Bir görüşmede yaşanan sıkıntıyı dinlemek ile uzun süreli bir örüntüyü değerlendirmek aynı şey değildir. Kişinin yaşam öyküsü, ilişkileri, güncel koşulları ve başka ruhsal güçlükler birlikte ele alınır. Bir tanı varsa bunun kim tarafından ve hangi bağlamda konulduğu da önemlidir.

Değerlendirme süreci yalnızca bir isim bulmaya odaklanmamalıdır. Hangi durumlarda zorlanıldığı ve hangi desteğe ihtiyaç duyulduğu, kişiye uygun plan açısından daha işlevsel sorulardır. Gerektiğinde psikiyatri değerlendirmesiyle birlikte ilerlenebilir.

Psikolojik destekten ne beklenebilir?

Görüşmelerde tekrar eden tepkileri anlamak, duygularla baş etme biçimlerini incelemek ve ilişkilerde yaşanan güçlükleri ele almak mümkün olabilir. Kullanılacak yaklaşım, çerçeve ve süre kişiye göre açıklanmalıdır. Tek bir yöntemle herkese aynı sonucu vaat etmek uygun değildir.

Daha önce aldığınız tanı veya desteğe ilişkin bilgiyi görüşmede paylaşabilirsiniz. Bu konuda konuşmaktan çekiniyorsanız çekincenizi ifade etmek de mümkündür. Başvurunun amacı kişinin bütün kimliğini bir tanıya indirgemek değildir.

Güvenlik ve başvuru

Kendine zarar verme veya acil güvenlik riski varsa rutin psikolojik görüşmenin ötesinde acil değerlendirme gerekir. 112 ve en yakın acil servis bu durumlar içindir. Ceren Dalarslan’a başvururken çalışma alanının ve ihtiyaç duyulan desteğin uygunluğu ilk değerlendirmede netleştirilir.